اخبار > دکتر مکری : وسوسه در اعتیاد ، یک پدیده پیچیده و چند بعدی است

دکتر" آذرخش مکری" روز پنجشنبه در سی و چهارمین همایش از مجموعه همایش های علمی " اعتیاد و آسیب های روانی " ، با ارائه نظریه های مختلف روانپزشکان و نظریه پردازان جهان درباره وسوسه در اعتیاد ، نتیجه گیری کرد که " وسوسه " ، پدیده ای پیچیده  و چند بعدی است .

   به گزارش خبرنگار پایگاه خبری – اطلاع رسانی روابط عمومی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، این  روانپزشک و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران ، در مقاله خود تحت عنوان " نگاهی به اصول پایه در وسوسه "  گفت : وسوسه ، موضوع پیچیده ای است ، بطوری که در 50 سال اخیر ، ده هزار مقاله درباره آن در جهان نوشته شده  که 60 درصد این مقاله ها مربوط به سالهای اخیر یعنی از سال 2000 میلادی تاکنون می باشد.

  وی به ریشه این لغت در تاریخ کشور ترکیه اشاره کرد و افزود: ریشه این لغت به پیش از قرن 18 میلادی و بیان علائم وسوسه در پادشاهی به نام تانتالوس (Tantalus) در منطقه از ترکیه برمی گردد که به نظر می آید منشاء شکل گیری لغت "Tantalize" در زبان انگلیسی نیز باشد.

   دکتر مکری اظهارداشت : در قرن 18 نیز نوشته هایی در مورد وسوسه شکل می گیرد که در مورد الکلی هاست تا اینکه در اوایل قرن 20 میلادی ، فردی به نام " Elvin Jellinek " سئوالاتی مطرح می کند که " تعریف وسوسه چیست ؟، آیا قابل اندازه گیری است ؟ ، آیا بین وسوسه ، عود و اعتیاد ارتباطی وجود دارد؟ ، آیا مداخله در آن به بیماری کمک می کند ؟ "

    وی اظهارداشت ، در همان زمان تعریفی از وسوسه ارائه می شود که همه روانپزشکان و انجمن های علمی آن را قبول دارند ، که " وسوسه ، تجربه  درونی برای میل به مصرف مواد یا انجام یک فعل است ."

   این استاد روانپزشکی ، وجود سه نکته را در این تعریف گوشزد کرد و افزود: در این تعریف سه نکته وجود دارد ، 1- وسوسه آگاهانه است ، 2- در آن نوعی میل یا کشش وجود دارد ، 3- معطوف به مصرف ماده ای ( یا عملی ) خاص است .

   دکتر مکری با طرح این سئوال که چگونه می توان وسوسه را اندازه گیری کرد ؟ ، گفت : این سووال برای دانشمندان و صاحبنظران مطرح بود که وسوسه ، بسیط است یا مرکب ؟ یعنی اجزای مختلف دارد یا فقط یک جزء دارد ؟ ، خیلی ها معتقد بودند که بسیط است و برخی نیز بر داشتن اجزاء آن تاکید داشتند.

   وی افزود: آنچه که بعدا دانشمندان به آن رسیدند که مهم است بدانیم ، وسوسه ،  پدیده مرتب است یا ادواری است ؟  ، وسوسه هنگام مصرف یا زمان قطع مصرف چقدر است ؟ ، آیا وسوسه ، با نشانه یا اتفاقی ، بالا می رود ؟ ، حداکثر وسوسه ای که تجربه می کنی ، چقدر است ؟ ، و در پی این سئوالات ، نظریه های مختلف درباره وسوسه ، در جهان شکل گرفت.

   وی به نقل از فردی به نام Isbell ، " اولین طبقه بندی برای وسوسه را در دو قسمت ، سمبلیک و غیرسمبلیک " بیان کرده و توضیح داد: وقتی کاهش مواد در بدن اتفاق می افتد ، علائم محرومیت بروز کرده و سپس وسوسه به سراغ فرد می آید (وسوسه غیرسمبلیک) ، ولی شرایطی هم وجود دارد که فرد پاک شده و ماده ای در بدن نیست ، علائمی هم وجود ندارد ولی وسوسه بروز می کند (وسوسه سمبلیک ).

   دکتر مکری افزود: بنابر این شخصی به نام Wikler  نظریه ای را ارائه داد که براساس آن " وسوسه ، چیزی جز شرطی شدن به علائم خماری ، نیست ." و کاربردهای درمانی این نگرش نیز " کنترل علائم محرومیت بعنوان ابزار کنترل وسوسه " و " دوری از نشانه های شرطی شده " است .

   وی نظریه تکمیل شده آن را از قول شخصی به نام Collin Drummond   بیان کرد که  با ایراداتی جدی به نظریه قبلی ، همراه بود که " 1- بین علائم محرومیت و شدت وسوسه ارتباط زیادی وجود ندارد ، 2- عجیب تر اینکه بین وسوسه و عود ارتباط ضعیفی وجود دارد ، و3- اگر وسوسه ، با حالت خماری همراه باشد ، باید حال فرد، بد  باشد، اما برای برخی ، وسوسه لذت بخش و معرف حال خوب است " .

   "" در واقع نظریه تکمیلی این بود که " فقط خماری نیست که حالت شرطی را ایجاد می کند بلکه سرخوشی هم حالت شرطی ایجاد می کند "" .

    وی بنقل از دانشمند دیگری به نام  Beck که در پاسخ به این تناقضات نظریه خود را ارائه داد ، گفت : از نظر Beck ، چهار نوع وسوسه داریم ، 1- وسوسه ای که ناشی از علائم محرومیت است ، 2- وسوسه ای که ناشی از خلق پائین است ، 3- وسوسه ای که پاسخ شرطی شده به نشانه هاست و 4- وسوسه ای که پاسخ به امیال لذت بخش (مخلوط کردن مواد و رابطه جنسی ) است .

   دکتر مکری ، تمامی نظریه های مطرح شده را در قالب شرطی شدن وسوسه دانست و افزود: ایرادی به این نظریه ها وارد آمد که عده ای معتقدند ، پس چرا ، اگر فرد تصمیم بگیرد که مصرف نکند ، وسوسه نمی شود ؟.

   وی سپس ، نظریه  Gordon Alan Marlatt  را مطرح کرد و اظهارداشت : این محقق معتقد بود که 1- وسوسه فقط یک نشانه است و پدیده اصیلی نیست . 2- نوعی دلیل تراشی شناختی برای توجیه عود است . 3- نه لازم و نه کافی برای عود است بلکه یک بیان کلامی توخالی است .

   وی افزود: همچنین این دانشمند معتقد بود که دو عامل  در وسوسه ، نقش دارد ، 1- انتظار نتیجه ، 2- انتظار کارآمدی .  ولی همزمان نظریه مکمل آن ارائه شد که توسط دو نظریه پرداز به نامهای  Stanley Schachter    و Jerome Singer  مطرح شد.

   براساس نظریه این دو ، " افراد احساسهایی که دارند ، برچسب هایی است که بر حالتهای درونی می گذارند ولی این برچسب ها ناشی از محیط است " یعنی " وسوسه ، چیزی نیست جز نامی که ما به حالتهای درونی خودمان می دهیم " .

   وی در توضیح این نظریه ، گفت : این نظریه می گوید که " معتادان ، تغییرات بدنی خود و برانگیختگی همراه آنرا با توجه به شواهد محیطی ، باورها و پردازش های شناختی بعنوان وسوسه تلقی می کنند " .

   این روانپزشک تاکید کرد : براساس نظریه هایی که بیان شد ، اصولا  ما مجموعه ای از مفهوم وسوسه در اعتیاد داریم که شامل : محرکهای مرتبط با مواد ، خلق مثبت ، خلق منفی ، نکته ها ، انتظارات مثبت از مصرف مواد مخدر ، واکنش ها و ... می شود.

   دکتر مکری در پایان سخنانش نتیجه گرفت : وسوسه ، برخلاف تصور برخی از افراد ، که فکر می کنند ، پدیده ساده ای است ،  در واقع " وسوسه ، تعامل پیچیده ای از شرطی شدن ، کارآمدی ، انتظاری که فرد از خود دارد وتغییرات فیزیولوژیک ، که  با توجه به توانمندی فرد، منجر به مصرف می شود".

  همایش علمی "اعتیاد و آسیب های روانی" با عنوان " وسوسه " به همت مرکز تحقیقات سوء مصرف و وابستگی به مواد دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، در سالن شهید احمدی روشن  این دانشگاه  برگزار شد.

   این سمپوزیوم ، سی و چهارمین همایش از مجموعه همایش های علمی یک روزه " اعتیاد و آسیب های روانی " بود که با حضور جمع کثیری از روانشناسان، روانپزشکان، پزشکان، مشاوران، مددکاران و مسئولان مراکز درمان و بازتوانی معتادان برگزار شد.

   همایش های " اعتیاد و آسیب های روانی "  در آخرین پنج شنبه هرماه ، پیرامون موضوعی خاص در حوزه  اعتیاد،  در دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی برگزار می شود.

   هدف از برگزاری این همایش ها ، ارتقای سطح علمی متخصصان و دست اندرکاران برنامه اعتیاد و کاهش تقاضا  می باشد که با اختصاص  25/4 امتیاز بازآموزی برای شرکت کنندگان آن همراه است .

   همایش بعدی " اعتیاد و آسیب های روانی " براساس برنامه پیش بینی شده ، 24 مهرماه (آخرین پنجشنبه ماه مهر) برگزار می شود.

تمام //

خبرنگار : نعیمی پور